«Էրեբունի» բժշկական կենտրոն

Կոլոռեկտալ քաղցկեղը համարվում է աշխարհում տարածված ուռուցքաբանական հիվանդություններից մեկը, սակայն այն բացառիկ է նրանով, որ վաղ հայտնաբերման դեպքում բուժման արդյունավետությունը մնում է շատ բարձր։ Բացի այդ, այն դասվում է այն հիվանդությունների շարքում, որոնց մեծ մասը հնարավոր է կանխել՝ ժամանակին հայտնաբերելով և հեռացնելով հաստ աղիքի պոլիպները։ Չնայած այդ ամենին՝ մարդկանց մեծ մասը հաճախ չի նկատում կամ անտեսում է հիվանդության սկզբնական նշանները, քանի որ դրանք կարող են շատ մեղմ թվալ կամ նմանվել առօրյա մարսողական խնդիրների։

Այս նյութը նպատակ ունի պարզ, բայց մասնագիտական կերպով ներկայացնել, թե որոնք են կոլոռեկտալ քաղցկեղի ամենավաղ և կարևոր ազդակները, որոնք երբեք չպետք է անտեսել, ինչպես նաև ներկայացնել ռիսկի գործոններն ու ժամանակակից ախտորոշման ու բուժման մոտեցումները։

Վաղ հայտնաբերման կարևորությունը

Հաստ և ուղիղ աղիքի լորձաթաղանթի վրա առաջացող պոլիպները սկզբում բարորակ են։ Դրանք տարիներ շարունակ կարող են մնալ անբացահայտ, մինչև սկսեն աստիճանաբար փոխվել։ Եթե այս փուլում դրանք հայտնաբերվում և հեռացվում են, հիվանդությունն ընդհանրապես չի զարգանում։ Այստեղ է, որ վաղ հայտնաբերման գործոնը դառնում է կենսական։

Վաղ փուլերը հաճախ ընթանում են առանց ինտենսիվ ախտանիշների, սակայն հենց այդ փուլում իրականացված հետազոտությունը՝ հատկապես կոլոնոսկոպիան, կարող է կանխել հետագա բարդ ընթացքը։ Ցավոք, մարդիկ սովորաբար դիմում են բժշկի այն ժամանակ, երբ ախտանիշներն արդեն նկատելի են դառնում, ինչը բուժման գործընթացը բարդացնում է։

Կոլոռեկտալ քաղցկեղի վաղ ախտանիշները

1.Աղիքային ռեժիմի փոփոխություն

Աղիքային սովորությունների նկատելի փոփոխությունները հաճախ հուշում են, որ աղիքի ներսում տեղի են ունենում որոշակի զարգացումներ, որոնք ուշադրություն են պահանջում։ Քաղցկեղի վաղ փուլերում հաճախ նկատվում են․

• պարբերաբար կրկնվող փորկապություն, որը կապ չունի սննդակարգի կամ ջրի պակասի հետ,

• լուծային վիճակ, որը չի անցնում մի քանի օրում,

• արտաթորության ձևի փոփոխություն, երբ այն դառնում է ավելի բարակ,

• աղիքների «ոչ լիարժեք դատարկման» զգացողություն։

Այս նշանները կարող են լինել և ավելի պարզ պատճառներով պայմանավորված, սակայն դրանց երկարատև վիճակը պահանջում է բժշկական խորհրդատվություն։

2․ Արյուն կամ անսովոր գույն արտաթորանքի մեջ

Արտաթորանքի մեջ արյան հայտնաբերումը կոլոռեկտալ քաղցկեղի ախտանիշներ շարքում ամենախոսուն ազդակներից է։ Արյունը կարող է լինել ինչպես վառ կարմիր (եթե խնդիրը ուղիղ աղիքի ստորին հատվածում է), այնպես էլ մուգ, գրեթե սև։ Շատերը ցավոք դա վերագրում են թութքի, և երկար ժամանակ հետաձգում զննումը։

3․ Որովայնի ցավ, անհարմարություն կամ այտուց

Ցավերն այս դեպքում սովորաբար չեն լինում սուր կամ կտրուկ, այլ ավելի շատ՝ պարբերական, անհասկանալի, ճնշող։ Որոշ մարդիկ դրանք նկարագրում են որպես «ծանրություն»։

4․ Քաշի կորուստ առանց պատճառի

Եթե մարդը չի փոխել իր սննդակարգը կամ ֆիզիկական ակտիվությունը, բայց նկատելիորեն կորցնում է քաշ, սա կարող է վկայել նյութափոխանակության խանգարման մասին, որը հաճախ ուղեկցում է ուռուցքային գործընթացներին։

5․ Թուլություն, անեմիա, մշտական հոգնածություն

Չարորակ փոփոխությունները կարող են առաջացնել քրոնիկ արյան կորուստ, որը տեսանելի չէ, բայց աստիճանաբար հանգեցնում է անեմիայի։ Այդ պատճառով մարդը կարող է զգալ ուժերի նվազում, արագ հոգնածություն, գլխապտույտ կամ մաշկի գունատություն։

Ո՞վ է ռիսկի խմբում

Կոլոռեկտալ քաղցկեղի զարգացման հավանականությունը մեծացնում են մի շարք գործոններ․

• 50 տարեկանից բարձր անձինք,

• ընտանիքում աղիքային քաղցկեղի դեպքերի առկայությունը,

• գիրությունը, նստակյաց կենսակերպը,

• սննդակարգում մեծ քանակությամբ վերամշակված մսամթերք,

• ծխախոտի օգտագործումը,

• քրոնիկ բորբոքային աղիքային հիվանդությունները։

Սակայն վերջին տարիներին բժիշկները նկատում են հիվանդության «երիտասարդացում», և ավելի երիտասարդ տարիքային խմբերն էլ պետք է ուշադրություն դարձնեն նշաններին։

Ախտորոշման ժամանակակից մեթոդները

Առավել ճշգրիտ հետազոտությունը մնում է կոլոնոսկոպիան, որը թույլ է տալիս մանրամասն ուսումնասիրվել ամբողջ հաստ աղիքը։ Այն ոչ միայն ախտորոշիչ է, այլև բուժական, քանի որ հնարավորություն է տալիս անմիջապես հեռացնել պոլիպները։

Այլ մեթոդներն են․

• արյան թաքնված հետքերի թեստ,

• սիգմոիդոսկոպիա,

• համակարգչային տոմոգրաֆիա։

Բժիշկը որոշում է, թե որ հետազոտությունն է անհրաժեշտ՝ ելնելով ախտանիշներից և ռիսկերի մակարդակից։

Կոլոռեկտալ քաղցկեղի բուժում

Բուժման մոտեցումները կախված են ուռուցքի փուլից։ Վաղ փուլերը հիմնականում բուժվում են պոլիպի հեռացմամբ։ Ավելի բարդ փուլերում կիրառվում են․

• վիրահատություն,

• քիմիաթերապիա,

• ճառագայթային բուժում,

• ժամանակակից թիրախային և իմունաբուժական մեթոդներ։

Ժամանակակից բուժումները թույլ են տալիս հասնել շատ բարձր արդյունքների, երբ հիվանդությունը հայտնաբերվում է ժամանակին։

Կանխարգելման կարևոր քայլերը

Կանխարգելումը ներառում է․

• առողջ սննդակարգ,

• ֆիզիկական ակտիվություն,

• մարմնի քաշի վերահսկում,

• ծխախոտի օգտագործման դադարեցում

• պարբերական զննում՝ հատկապես 45 տարեկանից սկսած։

Կոլոռեկտալ քաղցկեղն այն հիվանդություններից է, որը վաղ փուլերում կարող է մնալ գրեթե աննկատ, բայց ունի կանխարգելման և բուժման շատ մեծ հավանականություն։ Ախտանիշներին զգոնորեն հետևելը և պարբերաբար հետազոտվելը կարող են բառացիորեն փրկել կյանքեր։ Եթե նկատում եք որևէ շարունակական փոփոխություն ձեր աղիքային ռեժիմում, կարևոր է դիմել մասնագետի և չհետաձգել հետազոտությունը։